Evropska nedelja prevencije raka grlića materice obeležava se i ove godine u Srbiji u periodu od 19. do 25. januara 2026. godine. Cilj ove inicijative je unapređenje informisanosti i podizanje svesti građana o značaju prevencije, ranog otkrivanja i pravovremenog lečenja ove bolesti.
Osnovna poruka Evropske nedelje prevencije jeste da je rak grlića materice maligna bolest koja se može sprečiti, ukoliko se primenjuju dostupne preventivne mere.
Ozbiljan javnozdravstveni problem
Rak grlića materice prepoznat je kao ozbiljan javnozdravstveni izazov širom sveta. Prema podacima Registra za rak Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, u Srbiji se u proseku svake godine registruje 1.133 novoobolele žene, dok oko 440 žena godišnje izgubi život od ove bolesti.
Bolest se češće javlja nakon 35. godine života, a najveći broj obolelih beleži se u uzrastu od 55 do 59 godina. Rizik od smrtnog ishoda raste nakon 50. godine, dok je najviši kod žena starijih od 70 godina.
Ohrabrujući podatak jeste da je u poslednjih deset godina zabeležen pad mortaliteta od preko 12%, što se dovodi u vezu sa unapređenim preventivnim merama, boljom dijagnostikom i pravovremenim lečenjem.
Vakcinacija i skrining – ključ prevencije
U Srbiji se od juna 2022. godine sprovodi besplatna preporučena vakcinacija devetovalentnom HPV vakcinom za decu i mlade uzrasta od 9 do 19 godina. Od aprila 2024. godine, ova mogućnost proširena je i na studente uzrasta od 19 do 26 godina u Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu.
Organizovani skrining raka grlića materice u Srbiji sprovodi se od 2012. godine i podrazumeva redovne ginekološke preglede sa PAPA testom za žene uzrasta od 25 do 64 godine. Sve značajniju ulogu ima i HPV testiranje, kao osetljivija metoda za rano otkrivanje infekcije koja može dovesti do razvoja bolesti.
Poruka za kraj
Prevencija, redovni pregledi i vakcinacija predstavljaju najefikasniji način borbe protiv raka grlića materice. Briga o zdravlju danas znači sigurniju budućnost sutra.
Tekst preuzet i prilagođen sa: www.batut.org.rs i www.skriningsrbija.rs
